Justizia Administrazioa Euskadin

• Hasiera
• Justizia
• Zerbitzuak eta izapideak

• Izapideak
  • Jaiotza-ziurtagiria
  • Ezkontza-ziurtagiria
  • Heriotza-ziurtagiria
  • Bizi-agiriaren ziurtagiria
  • Jaiotza-inskripzioa
  • Ezkontza-inskripzioa
  • Heriotza-inskripzioa
  • Ezkontza zibilaren eskaera
  • Izena aldatzea
  • Abizenak aldatzea
  • Nazionalitate eskaera
  • Doako justizia
  • Salaketa aurkeztu
  • Babes-agindua
  • Gordailuen kontua
  • Kexak eta iradokizunak
  • Diru-kopuruak erreklamatzea
• Zerbitzuak
  • Etxeko indarkeria
  • Biktimari arreta
  • Zigorren ordezko erak
  • Gatazketarako bitartekaritza
  • Familien gainzorpetzea
• Erabilgarria
  • Herritarrentzako arreta
  • Atzemandako ondasunak
  • Enkante judizialak
  • Enplegu publikoa
  • Euskara justizian

Euskara eta Justiziari buruzko ohiko galderak

Zure abizena euskal grafian nahi baduzu

Erregistroan dagoen abizenaren grafia ez bada euskal gramatikari eta fonetikari egokitzen, eta aldatu nahi baldin baduzu, zure bizilekuko Erregistro Zibilean (edo Bake Epaitegian) egin beharko duzu eskaria. Abizenaren euskal gramatika eta fonetika zein den argitzeko, Euskal Deituren Izendegia kontsultatu behar da Orri-bazterreko inskripzioa adostu ostean, aldaketak zure ondorengoei eragingo die.

Abizena aldatzeak zure abizena jasota duten legezko ziurtagiri guztiei eragiten die: NANari, gida-baimenari, banku-kontuei, eskriturei... Ziurtagiri bakoitza legeztatzeko, ziurtagiria egina den tokian bideratu beharko duzu horretarako eskabidea.

Jarraitu beharreko urratsak:

• Kontsultatu zure abizenaren euskal grafia Euskaltzaindiaren web gunean Euskaltzaindia
• Ondorengo agiriak lortu:
  • Errolda agiria: Zure Udalaren bulegoetan egingo dizute.
  • Jaiotzagiri literala: Zure jaioterriko Bake Epaitegian edo Erregistro Zibilean egingo dizute. Nahi izanez gero Internetetik eskatu dezakezu.
  • NANaren fotokopia.
  • Famili liburua: Ezkonduta edo seme-alabarik izanez gero.
• Zure herriko Bake Epaitegi edo Erregistro Zibilera joan aipaturiko agiriekin. Abizena aldatzeko ez da beharrezkoa aldez aurretik ordua eskatzea Erregistro Zibilean. Behar diren agiri guztiak eraman eta edozein ordutan joan zaitezke.

Gora itzuli

Euskaraz ezkondu nahi baduzu

Ezkontza-ekitaldirako eguna eta ordua zehazteko eskaera ekitaldia egin nahi den tokiko Erregistro Zibilean (edo Bake Epaitegian) egin behar da. Han esango dizute zein egunetan eta zein ordutan egiten diren ezkontzak, libre dauden egunak, e.a.

Gomendagarria da eskaera egin behar den egunean eta lekuan bertan, ekitaldia euskaraz egiteko eskaera egitea. Horrelako eskaeren aurrean egoera desberdinekin topo egin genezake:

• Epaileak euskaraz hitz egitea
• Epaileak euskaraz hitz egiteko nahikoa ezagutza ez izatea baina ezkontza ekitaldiko testua euskaraz irakurtzeko prestutasuna agertzea.
• Epaileak gaitasunik ez izatea eta interprete baten beharra izatea.

Erregistro Zibileko legeriarekin bat, aurretiko espedientea izapidetu ondoren eta ezkontzeko gaitasuna egiaztatu ondoren (Kode Zibileko 56. art.), ezkontideek ezinbestekoa den adostasuna azalduko dute eta agintari eskudunaren eta bi lekukoen aurrean adieraziko da adostasuna.

Ezkontzaren forma edo erritualaren inguruan ondorengoa xedatzen da Kode Zibileko 58. art.an: "Epaile, alkate edo funtzionarioak, 66, 67 eta 68. artikuluak irakurri ondoren, ezkontideetako bakoitzari galdetuko dio beste ezkontidearekin ezkontzeko adostasuna ematen duen eta une horretan ezkontzen den. Biek baietz erantzuten badute, ezkontza bidez loturik geratzen direla deklaratuko du, eta egoki den inskripzioa edo akta egingo du".

Ikusi ezkontza zibilari buruzko informazio zabalagoa.

Gora itzuli

Ofiziozko abokatu euskalduna nahi baduzu

Herritar orok ofiziozko abokatu euskalduna eskatzeko eskubidea du.

Herritarrak eskubidea du behar adina kalifikatutako abokatu batek aholkatu eta defenda dezan eta prokuradore batek ordezka dezan. Izendatutako profesionalak eginkizuna zuzen betetzen duela eta aurreko eskubidea bermatzeko hartu beharreko neurriak hartuko dituzte abokatu-elkargoek.

Norbaiti ofiziozko abokatua/prokuradorea izendatu zaionean, profesional horren ordainsariak ordaintzetik libre geratuko da, soilik, Doako Laguntza Juridikoaren eskubide hori aitortzen badio. Batzordeak ezarritako baldintzak betetzen ez baditu eskatzaileak eskatutako zerbitzuak ordaindu egin beharko ditu.

Gora itzuli

Demanda bat euskaraz aurkeztu nahi baduzu

Herritar orok eskubidea du dokumentazio guztia EAEko edozein hizkuntza ofizialetan aurkezteko epaitegi eta auzitegietan, horien artean demandak.

Euskaraz aurkeztutako demanda batek balio osoa izango du.

Agiriak EAEren hizkuntza-esparrutik kanpo izan behar baditu ondorioak, botere publikoek bideratuko dute itzulpena ofizioz, eta Legeek hala xedatzen dutenean edo defentsa-gabezia alegatzen duen alderdi batek eskatuta ere itzuli egingo dira dokumentuak, eta itzulpenek ez dute inolako arrazoi gabeko atzerapenik sortuko.

Gora itzuli

Erregistro Zibileko ziurtagiriak euskaraz eskatu al ditzaket?

Bai. Erregistro Zibiletan ematen diren ziurtagiriak pertsonen egoera zibilari buruzkoak eta legeak zehazten dituenak dira: jaiotza, ezkontza, izen-abizenak, naziotasuna, heriotza, bizi- eta egoera-agiria, tutoretza... Horiek euskaraz eska ditzake erregistrora joandako edozein herritarrek.

Gainera, Erregistro liburuen sistema informatizatua martxan jarri zenetik, Barruti Judizial guztietan (arian-arian bake epaitegietan ere hala izango da) lau inskripzioak euskaraz ere egin daitezke: jaiotza, heriotza, ezkontza eta tutoretza.

Gaur egun jaiotza, ezkontza eta heriotza egiaztagiri-eskaerak erregistroan aurrez aurre ez ezik, Internet bidez ere egin daitezke. Horretarako, nahi duzun ziurtagiria aukeratu; doan eta posta arruntez bidaliko zaizu eskatutako ziurtagiria.

Gora itzuli

Zer hizkuntza-eskubide dagozkit justiziako prozedura batean?

Espainiako Estatuak, edozein motatako prozedura izanda ere (zigor arlokoa, arlo zibilekoa edo Administrazioarekiko auzien jurisdikziokoa), betebehar hauek ditu:

• Organo jurisdikzionalek bermatu behar dute, alderdietako batek hala eskatuz gero, prozedura eskualdeko edo eremu urriko hizkuntzetan gauzatzen dela.
• Akusatuari eskualdeko edo eremu urriko bere hizkuntza erabiltzeko eskubidea bermatu behar dio.
• Eskualdeko edo eremu urriko hizkuntza batean idatzita dauden demandak eta frogak ezesgarritzat ez jotzea ziurtatu behar du, edo behintzat, ez jotzea halakotzat arrazoi horrengatik.
• Prozedura judizial bati atxikitako dokumentuak, inork eskatuz gero, eskualdeko eta eremu urriko hizkuntza horietan idazten direla ziurtatu behar du, beharrezko balitz interpreteengana eta itzultzaileengana joz, interesdunentzako gastu gehigarririk gabe.

Gora itzuli

Nola dakit norekin hitz egin dezakedan euskaraz epaitegian?

2007an egindako kanpainaren ondorioz “e” ikurdun euskarriak banatu ziren langile euskaldunen artean. Horrela, edozein herritarrek hasieratik identifikatuko du langile euskalduna eta harremana euskaraz hasteko lehen pausoa eman ahal izango du.

Ikur horren berri ematen da barruti guztietan sarreran dagoen informazio-zutabean. Herritarrak sartu bezain laster izango du ikur horren esanahiaren berri, eta epaitegietan hainbat euskarritan aurkituko du ikur bereizgarria: mahai gaineko pintzak, mahai gaineko egutegia edota pinak. Ikurra ikusten duzun mostradore edo mahaian euskaraz hartuko zaituzte.

Gora itzuli

Epaiketa batean euskara erabiltzeko eskubiderik ba al dut?

Bai, epaiketa batean euskara erabil dezakezu, bai ahoz bai idatziz.

Espainiako Estatuan euskara erabil daiteke, ahoz zein idatziz, euskara ofiziala den lurralde guztietako epaitegietan eta auzitegietan, hau da, EAEn eta Nafarroako Foru Erkidegoan.

Oro har, ondorengo hizkuntza-eskubideak dagozkio herritar bati epaiketa batean:

• Hizkuntza dela-eta diskriminatua ez izateko eskubidea.
• Justizia Administrazioarekiko harremanetan, norbere aukerako hizkuntza erabiltzeko eskubidea, hari inolako itzulpenik eskatu gabe.
• Idatziak eta dokumentuak euskaraz aurkezteko eskubidea, bai eta jarduketa judizialak ere; horiek guztiak erabat baliodunak eta eraginkorrak izango dira.

Gora itzuli

Baliodunak al dira auzitegietan euskara hutsean emandako dokumentuak?

Bai, autonomia-erkidego bateko hizkuntza ofizialean aurkezten diren dokumentuek, gaztelaniara itzuli beharrik gabe, balio eta eraginkortasun osoa dute.

Autonomia-erkidegoan kokatutako organo judizialen jurisdikziotik kanpo ondorioak izan behar dituztenean, ondorio horiek berezko hizkuntza ofizial bera duten autonomia-erkidegoetan gauzatuko direnean izan ezik, ofizioz itzuliko dira dokumentu horiek.

Legeek hala xedatzen dutenean edo alderdi batek defentsa-gabezia alegatzen duenean ere itzuli egingo dira.

Gora itzuli

Epaitegi eta auzitegietan aurkeztu behar dudan dokumentazioa euskara hutsean egon al daiteke?

Herritarrek eskubidea daukate dokumentazio guztia EAEko edozein hizkuntza ofizialetan aurkezteko epaitegi eta auzitegietan. Euskaraz aurkeztutako dokumentazioa balio osokoa izango da. Agiri batek EAEko hizkuntza-esparrutik kanpo izan behar baditu ondorioak, botere publikoek bideratuko dute itzulpena, arrazoirik gabeko atzerapenik gabe.

Gora itzuli

Nork ordaindu behar ditu itzulpen-gastuak?

Itzulpena beharrezko denean epaileek ofizioz agindu ahal dute itzulpena, eta hala egin behar dute.

Euskaraz sortutako ahozko jarduketak eta idatziak gaztelaniara itzultzeak, euskararen ofizialtasun-eremuan, ez dio ekarriko inolako gastu gehigarririk horretarako hautua egin duen herritarrari.

Jarduketa horiek euskara ofiziala den lurraldeko organo judizialen jurisdikziotik kanpo ondorioak izan behar badituzte, ofizioz eskatzen da, eta horrek ez dakar gastu gehigarririk prozesuko partaideentzat.

Gora itzuli

Nola uztartzen dira batzuek euskara erabiltzeko duten eskubidea eta besteek euskara ez jakitea, prozedura baten barruan?

Ahozko jarduketetan, euskara erabiltzeko eskubidea interprete baten parte-hartzearekin bermatzen da.

Izatez, legeak aurreikusten du auzitegiak, probidentzia baten bidez, kasuan kasuko hizkuntza dakien edozein pertsona gaitu dezakeela interprete gisa, itzulpen leiala egingo duela zin egin edo hitz eman ondoren.

Gaztelania ez beste hizkuntza batean idatzitako dokumentuei dagokienez, araudia desberdina da jarduketa judizialak gauzatzen diren lurraldearen arabera; izan ere, hizkuntza ez-ofizial batean idatzita dauden dokumentuei beti itzulpena erantsi behar zaie. Itzulpena “modu pribatuan egin ahal izango da”.

Gora itzuli

Euskara erabil dezaket EAEko edozein Epaitegi eta Auzitegitan?

Euskara da Euskal Autonomia Erkidegoko (EAEko) berezko hizkuntza, eta hizkuntza ofiziala da, gaztelaniarekin batera. Beraz, EAEko epaitegi eta auzitegietan erabili ahal izango da herritarrei inolako oztopo edo eragozpenik sorrarazi gabe.

Justizia Administrazioaren zerbitzu publikoarekiko harremanetan, erabiltzaileek hizkuntza ofizial biak erabiltzeko eskubidea daukate, eta ezin izango zaie inolako itzulpenik eskatu. Informazio gehiago behar izanez gero jarri Elebiderekin harremanetan.

Gora itzuli

Zein da Justizia Administrazioaren esparruko hizkuntza-eskubideei buruzko arautegia?

• Azaroaren 24ko Euskararen Erabilera Arauzkotzeko 10/1982 Legea
• Uztailaren 1eko Botere Judizialaren 6/1985 Lege Organikoa
• Erregio edo Gutxiengoen Hizkuntzen Europako Karta, Europako Kontseiluak 1992ko azaroaren 5ean onartua, Espainiak 2001eko otsailaren 2an berretsia eta abuztuaren 1ean indarrean sartu zena.
• Ekainaren 22ko 12/2005eko Legea, 1957ko ekainaren 8ko Erregistro Zibilaren Legeko 23. artikulua berritzen duena.
• Herritarrek Justiziaren aurrean dituzten Eskubideen Gutuna, Diputatuen Kongresuko Batzak 2002ko apirilaren 16an onartutakoa.
• Abenduaren 22ko 6/2003 Legea, Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Estatutuarena. Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen hizkuntza-eskubideak finkatzen dituen VII. Kapitulua.
• 174/2010 Dekretua, ekainaren 29koa, EAEko Justizia Administrazioko hizkuntza-normalkuntzari buruzkoa

Ikusi legeriari buruzko informazio zabalagoa.

Gora itzuli